Taxeren

Hoe boomschade wordt gewaardeerd

Afbakening van het taxatiedomein bij schade en aansprakelijkheid

Bij schade aan bomen is een zorgvuldige afbakening van het waarderingskader essentieel. Niet elke vorm van waarderen is geschikt voor schade- en aansprakelijkheidsvraagstukken. Het door elkaar gebruiken van waarderingsbenaderingen leidt tot juridisch en inhoudelijk onhoudbare conclusies.

Drie waarderingsbenaderingen

Binnen de taxatietheorie worden drie hoofdbenaderingen onderscheiden:

Vergelijkingsmethode

De vergelijkingsmethode gaat uit van markttransacties tussen vergelijkbare objecten. Voor individuele bomen ontbreekt doorgaans een zelfstandige, transparante markt. Deze benadering is daarom slechts zeer beperkt toepasbaar bij boomschade.

Inkomstenbenadering

De inkomstenbenadering waardeert objecten op basis van toekomstige economische voordelen. Bij bomen betreft dit doorgaans het monetariseren van maatschappelijke of ecologische effecten, zoals verkoeling, luchtkwaliteit of gezondheidsaspecten.

Deze effecten zijn:

niet exclusief aan één individuele boom toe te rekenen;
niet verhandelbaar;
niet objectgericht vast te stellen.

Deze benadering hoort bij beleidsanalyse/planvorming, niet bij objectgerichte schadevaststelling.

Kostenbenadering

Bij schade- en aansprakelijkheidskwesties wordt de schade begroot op basis van de kosten die noodzakelijk zijn om:

schade te herstellen;
een boom te vervangen;
of een functioneel gelijkwaardig alternatief te realiseren.

Deze benadering sluit aan bij het objectgerichte karakter van boomschade, is toetsbaar en juridisch hanteerbaar, en vormt daarmee het aangewezen kader voor schadevaststelling.

Kernonderscheid

Het toepassen van baten- of inkomstenwaarderingen bij individuele schade leidt tot vermenging van beleidsanalyse en taxatie en valt buiten de rol en verantwoordelijkheid van de boomtaxateur. Bij schade aan bomen staat niet de maatschappelijke waarde, maar de objectief vaststelbare schade aan een specifieke boom centraal.

Uitgangspunten voor schade en vergoeding

wat vervangen kan en moet worden, wordt vervangen.
de vergoeding betrekking kan hebben op kosten van maatregelen tot ondersteuning en bevordering van zelfherstel van de houtopstand en andere specifieke kosten die het directe gevolg zijn van de beschadiging.
de schade wordt zoveel mogelijk concreet berekend, tenzij door overwegingen van doelmatigheid en redelijkheid een abstracte berekening nodig is (art. 6:97 BW).

Een aansprakelijke partij dient de vervangingskosten of de kosten voor herstel te vergoeden.

Let op: maatregelen voor de ondersteuning en bevordering van het herstel kunnen verantwoord zijn, zelfs wanneer de kosten hiervan, de kosten van vervanging overtreffen.

Daarnaast geeft de wet nog het recht op de vergoeding van een aantal andere schadeposten, zoals kosten die verdere schade kunnen beperken dan wel voorkomen, onderzoekskosten, buitengerechtelijke incassokosten, de taxatiekosten en vertragingsrente.

Veel voorkomende schades zijn de volgende:

verwondingen aan kroondelen;
verwondingen aan de stam;
verwondingen aan de stamvoet;
directe schade aan de wortels;
indirecte schade aan de wortels door onder andere:
bodemverontreiniging; vergiftiging;

bodemverstoring, inclusief bodemverdichting, ophogingen;
verdroging of verdrinking;
zuurstofverdringing in de bodem;
reductie, afgravingen doorwortelde en doorwortelbare groeiruimte;
verlies van de volledige boom.

Wat doen boomtaxateurs en wat kunnen ze voor u betekenen?

Een eerste stap is het vaststellen van de schade

Het opnemen van de schade dient door een NVTB‐taxateur gedaan te worden. De NVTB‐taxateur legt de boomgegevens vast en verwerkt deze in een van de NVTB‐rekenmodellen. Een accurate opname van de beschadiging, bijbehorende boom‐ en groeiplaatsgegevens is fundamenteel.

Het vaststellen van de juiste schadesoort(en) en de mate van beschadiging is leidend bij de totstandkoming van een juiste berekening. Kennis en ervaring van en met de bijbehorende boom(soort) en groeiplaatsomstandigheden zijn noodzakelijk.

Voor bomen die moeten wijken wegens planvorming, kapaanvraag, bouwactiviteiten, herinrichting of reconstructie, geldt eveneens dat zij verloren gaan.

Leidt schade in eerste instantie niet tot veiligheidsproblemen en volledige uitval van de boom, dan is er sprake van zogenaamde “herstelbare schade” en maakt de NVTB‐taxateur gebruik maak van het NVTB‐rekenmodel Herstelkosten.

Als de schade dusdanig ernstig is, maar nog niet lijkt te wijzen op totale uitval van de boom, dan is nader onderzoek nodig. Hiermee is te bepalen of de boom veilig en beheerbaar is of niet langer te behouden is.

In gevallen waarbij de schade onherstelbaar is of wordt, geldt het rekenmodel vervangingskosten. Voor bomen die moeten wijken wegens planvorming, kapaanvraag, bouwactiviteiten, herinrichting of reconstructie, geldt eveneens dat zij verloren gaan en ook daarvoor geldt het rekenmodel vervangingskosten.

In het schema is te zien dat er ruwweg twee rekenmethodes beschikbaar zijn. Een rekenmodel voor als bomen nog kunnen herstellen en een rekenmodel als bomen vervangen moeten worden.